Voorstelling

De Koninklijke Academie voor Nederlands Taal- en letterkunde (KANTL) werd in 1886 als Koninklijke Vlaamsche Academie voor Taal- en Letterkunde opgericht. De bedoeling was het culturele en literaire leven in Vlaanderen te stimuleren. De Academie was de eerste officiële instelling van het koninkrijk België waarin aan wetenschapsbeoefening in het Nederlands gedaan werd.

Vrij spoedig werd het werkingsgebied gedefinieerd als zijnde Nederlandse taal- en letterkunde; voor die twee gebieden kreeg de Academie ook een adviesfunctie voor de regering. De Vlaamse Academie speelde een vooraanstaande rol in de Vlaamse ontvoogding, en wist die in cultureel en intellectueel opzicht in sterke mate te sturen.

Politiek heeft de Academie zich altijd neutraal opgesteld; zij slaagde er - als genootschap - heel goed in buiten het eng-nationalistische discours te blijven, en hield zich tijdens de beide wereldoorlogen strikt buiten de collaboratie.

Sinds 1939 bestaat de Academie uit 30 gewone binnenlandse leden, en 25 buitenlandse ereleden. Binnenlandse ereleden zijn er ook: dat zijn mensen die als gewoon lid verkozen zijn, maar na een bepaalde tijd de taken met dat lidmaatschap verbonden, niet meer konden vervullen. Voor leden benoemd sinds 1987, geldt trouwens dat ze ten laatste op hun 75ste verjaardag binnenlands erelid worden. Het aantal binnenlandse ereleden is natuurlijk onbeperkt. Ten slotte maken van de Academie ook nog maximaal 5 buitengewone leden deel uit. Dat zijn mensen met de Belgische nationaliteit, die zich buiten de Vlaamse Gemeenschap verdienstelijk hebben gemaakt voor de kennis en de waardering van het Nederlands en de literatuur die in die die taal geschreven wordt. Nieuwe leden worden bij het openkomen van een plaats verkozen uit een lijst met minimaal twee namen. Er wordt naar gestreefd om onder de gewone leden precies evenveel taalkunstenaars, taalkundigen en literatuurkenners te hebben: tien uit elke groep dus.

Het beleid en de werking van de KANTL wordt direct bepaald door de Bestuurscommissie van de Academie. Die bestaat uit de voorzitter en de ondervoorzitter (allebei telkens voor 1 jaar gekozen), de vast secretaris (vast benoemd voor de termijn tussen zijn/haar verkiezing door de Academie en zijn/haar zeventigste verjaardag), en twee gewone leden (telkens aangesteld voor twee jaar). De bestuurscommissie formuleert aanbevelingen die in de plenaire vergadering van de Academie bekrachtigd moeten worden.

De huidige werking van de KANTL is in twee vlakken gesitueerd: het bevorderen van de Vlaamse cultuur en literatuur enerzijds, het onderzoek naar de Nederlandse taal, cultuur en literatuur anderzijds. De eigen onderzoeksprojecten van de KANTL op dit gebied worden gecoördineerd in het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (CTB), het onderzoekscentrum van de KANTL.