Tekstedities en andere uitgaves

[Bestellen]

Peter de Bruijn, Edward Vanhoutte & Bert Van Raemdonck (red.), Trends en thema's in de editiewetenschap. Themanummer Verslagen & Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 119/2 (2009). 182 pp. - ill. €10.

Trends en thema's in de editiewetenschap. bundelt lezingen van drie editiewetenschappelijke colloquia en biedt aldus een overzicht van recente ontwikkelingen in het vak. De titel is ontleend aan de studiedag ‘Trends en thema’s in de editiewetenschap’ op 9 oktober 2008, georganiseerd door het Huygens Instituut en het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie. De andere lezingen zijn afkomstig uit de sessie ‘Tekst en editie’ van het Tweede Congres Nederlandse literatuur ‘Cross Over’, dat op 16 januari 2009 in Leuven plaatsvond, en van het symposium ‘Het beeld van de dichter’, gehouden op 23 april 2009 in Gent.

Inhoud:

Peter de Bruijn, Edward Vanhoutte & Bert Van Raemdonck, Inleiding, 149
Patrick Lateur, Lezer, vertaler en auteur versus editeur, 153
Dirk Van Hulle, Editie en/of archief: moderne manuscripten in een digitale architectuur, 163
Marcel De Smedt, Het schrijfatelier van de auteur, 179
Fabian R.W. Stolk, Guido’s Julia (1885) als provocatie, 203
Marieke Winkler, Authenticiteit of creatieve recycling? Over een heruitgave van het ondergrondse tijdschrift De Schone Zakdoek (1941-1944), 217
Mathijs Sanders, Beelden van Venetië. Jan van Nijlen, August von Platen en de schim van Willem Kloos, 237
Charlotte Cailliau, De vanzelfsprekendheden voorbij. Editiewetenschap en haar publiek: een kritische bevraging, 263
Bert Van Raemdonck, De definitieve teksteditie: definitief achterhaald?, 283
Sander Bax, De verlamming van de creativiteit. Discontinuïteit in het oeuvre van Harry Mulisch, 301
Medewekers aan dit nummer
Engelstalige abstracts

[Bestellen]

Ivo Michiels, Het literatuurkritische werk in Het Handelsblad. Deel 1. Bezorgd door Bart Nuyens en Yves T'Sjoen. Gent: KANTL, 2010. 511 pp., ISBN: 978-90-72474-80-3. €37.

De bijna 400 literaire kritieken die Ivo Michiels tussen 1948 en 1957 schreef in Het Handelsblad brengen een 'vergeten' fase van zijn schrijverschap in kaart en werpen een nieuw licht op het canonieke beeld van de schrijver. Volgens dat beeld brak de schrijver omstreeks 1957 plotseling radicaal met zijn rechts-katholieke verleden en werd hij herboren als experimentele romanschrijver. Deze vergetelheid en dit imago zijn niet alleen te wijten aan Michiels' distantiëring van het vroegste scheppende proza, maar ook aan het ontbreken van een volledige materiaalverzameling van alle kritieken uit deze periode. De geannoteerde teksteditie van de Handelsblad-kritieken vult deze leemte eindelijk in.

Deze literatuurkritieken ontstonden tijdens de leerjaren van de schrijver en tonen zijn verwarrende tweestrijd tussen de traditionele romantische opvattingen over (katholieke) literatuur en de onweerstaanbare fascinatie voor het - vanuit katholieke hoek verwerpelijke - existentialisme en radicale vormexperiment. In de vroege jaren vijftig ergerde Michiels zich bijvoorbeeld aan het werk 'der nieuwbakken miserabilisten' W.F. Hermans en Gerard Reve, maar tegelijkertijd voelde hij er zich op een onverklaarbare manier toe aangetrokken. Het is pas na een jarenlange worsteling met zijn verleden dat Michiels zich uiteindelijk zal afkeren van zijn geloof, zijn rechtse ideologie en zijn traditionele literatuuropvatting.

Ivo Michiels openbaart zich in deze kritieken als een peilend, zoekend auteur die geleidelijk aan werkt aan de eigen positie die hij de volgende jaren in de Nederlandstalige literatuur zal bekleden. Het katholicisme en de verwerping van het geloof, maar ook de existentiële twijfel en de traumatische oorlogservaringen zullen later op zeer uiteenlopende manieren thematisch en vormelijk worden uitgewerkt in de Alfa-cyclus en Journal brut.

[Bestellen]

Bert Van Raemdonck, Niks geniaal vandaag. De briefwisseling tussen Karel van de Woestijne en Emmanuel de Bom. Kapellen: Uitgeverij Pelckmans, 2010. 469 pp., ill. ISBN: 978-90-289-5610-0. €29,50.

Tachtig jaar na zijn overlijden geldt Karel van de Woestijne (1878-1929) nog steeds als een van de grootste en meest invloedrijke schrijvers van zijn generatie. Een van zijn innigste vrienden was de Antwerpse schrijver en bibliothecaris Emmanuel de Bom (1868-1953). Samen waren ze betrokken bij tijdschriften als Van Nu en Straks en Vlaanderen, en ze waren ook allebei correspondent voor de Nieuwe Rotterdamsche Courant. Honderden brieven hebben ze aan elkaar geschreven, waarvan er 417 zijn bewaard. Al die brieven zijn in deze editie opgenomen.

In hun correspondentie wisselden de beide schrijvers jarenlang nieuwtjes uit over de literaire en artistieke wereld waarin ze leefden, deelden ze lief en leed over hun gezondheid en gemoed, en smeedden ze plannen om er samen op uit te trekken. Hun brieven schetsen een wonderlijk beeld van de artistieke duizendpoot die van de Woestijne was, en tegelijk typeren ze de altruïstische en bemiddelende natuur van Emmanuel de Bom treffend.

Lees een voorsmaakje op het Platform Teksteditie.

[Bestellen]

Inge Nevejans & Edward Vanhoutte, Herman Roelstraete. Thematische catalogus van het werk. Deel I: Verantwoording en indexen; Deel II: Thematische Catalogus. Brussel: Koninklijke Bibliotheek, 2008. 122 + 672 pp., ill. ISBN: 90-6637-144-4. €25 €10.

Herman Roelstraete (1925-1985) was zanger, organist, muziekpedagoog, dirigent, componist en musicoloog. Zijn belangstelling ging vooral uit naar vergeten Vlaamse componisten die hij van onder het stof haalde door partituren uit te schrijven, uitvoeringen en opnamen te begeleiden en lezingen te geven. Hij componeerde meer dan 160 werken, gaande van zeer eenvoudige liederen en volksliedbewerkingen tot grote koorwerken en symfonieën. Zijn oeuvre wordt gekenmerkt door een sterke vormbeheersing en door een zeer grote aandacht voor het melodische aspect.

Deze thematische catalogus van het werk van Herman Roelstraete heeft betrekking op alle teruggevonden composities van de componist, i.c. de autografische handschriften van het oeuvre van Roelstraete die door Mevrouw Roelstraete in 1989 haast integraal overgemaakt werden aan de Muziekafdeling van de Koninklijke Bibliotheek van België. Aanvullende gegevens werden gesprokkeld uit secundaire literatuur en uit briefwisseling. Deze catalogus bevat 869 fiches van composities ingedeeld in 176 opusnummers: 120 fiches met enkelvoudig opusnummer (83 opusnummers + 3 fiches zonder opusnummer) en 749 fiches (verzamelfiches inclusief) met meervoudig opusnummer (98 opusnummers in totaal + 4 verzamelbundels zonder opusnummer). Elke fiche in de catalogus geeft informatie volgens een consistente ordening in 18 categorieën: Opusnummer en titel compositie, Genre, Incipit, Bezetting, Tessituur, Toonaard, Ontstaansdatum en -plaats, Tekst en tekstdichter, Uitgaven, Aantal maten en aantal pagina’s, Partituur, partij en formaat, Handschrift, autografische annotaties, druk en vindplaats, Eerste uitvoering, Opdracht, Opmerkingen, Bewerkingen, Opnames en Literatuur over de compositie. De indexen bij deze catalogus ontsluiten de gegevens op al deze categorieën.

Met deze Thematische catalogus is het gehele oeuvre van Herman Roelstraete eindelijk in één definitieve uitgave ontsloten.

[Pers]

[Bestellen bij de boekhandel]

Eddy van Vliet, Verzamelde gedichten. Tekstkritische editie door Yves T'Sjoen, Christophe Van der Vorst en Els Van Damme. Amsterdam: De Bezige Bij, 2007. 608 p. (ill.). ISBN: 9023426037. €29,90.

Eddy van Vliet (11 september 1942 - 5 oktober 2002) was een van de krachtigste stemmen in de naoorlogse Nederlandstalige poëzie. Hij publiceerde dertien dichtbundels. Zijn werk werd bekroond met de Reina Prinsen Geerlingprijs (1967), de Arkprijs van het Vrije Woord (1971), de Jan Campertprijs (1975) en de Staatsprijs voor Poëzie (1989).

In een essay verwoordde Van Vliet zijn geloof in de poëzie als levensbeschouwing: 'Misschien is de dichter wel een der laatsten die verbonden zijn met de realiteit, want niet de dichters maar wij leven in de irreële wereld.' Dat hij als dichter een hoogstpersoonlijke taakopvatting had, spreekt misschien het duidelijkst uit het feit dat hij vanaf het begin, in de bundel Na de wetten van Afscheid & Herfst, over een vader heeft geschreven. Toen Van Vliet 12 jaar oud was, verliet zijn eigen vader het gezin, om nooit meer terug te keren. Het vaderschap is bij Van Vliet onlosmakelijk verbonden met zijn grote thema: de liefde. De angst om in de voetsporen van zijn vader te treden, om zelf de vertrekkende vader te zijn, komt in veel gedichten voor. Het oeuvre mondt uit in het epische gedicht Vader, dat als afzonderlijke bundel is uitgebracht. Het was Van Vliets laatste werk.

Met de Verzamelde gedichten is het gehele oeuvre van Eddy van Vliet eindelijk in één definitieve uitgave beschikbaar.

[Pers]

[Bestellen]

Stijn Vanclooster, De rest is nog veel erger. De briefwisseling tussen Maurice Gilliams en Emmanuel de Bom. Kapellen: Uitgeverij Pelckmans, 2006. 251 p. (ill.). ISBN: 978-90-289-4416-9. €25 €10.

In 1930 begint de boeiende briefwisseling tussen Maurice Gilliams en Emmanuel de Bom, twee auteurs die een belangrijke rol hebben gespeeld in Vlaanderens cultuur- en literatuurgeschiedenis. Gilliams is de schepper van een bijzonder oeuvre dat voor literaire fijnproevers zijn aantrekkingskracht blijft bewaren, terwijl De Bom vooral een onschatbare activiteit aan de dag legde als bibliothecaris, cultureel chroniqueur en mentor van tientallen kunstenaars. Het belang van voorliggende uitgave rust zodoende vooral op twee pijlers: enerzijds de aparte en inmiddels sinds lang algemeen erkende plaats die Maurice Gilliams in het Vlaamse literaire landschap heeft ingenomen, anderzijds de centrale rol die Emmanuel de Bom heeft gespeeld als cultuur'watcher' en -wachter. Als geen ander heeft De Bom meer dan een halve eeuw lang het culturele leven in Vlaanderen op de voet gevolgd en het is geen toeval dat hij, die met zowat geheel cultureel Vlaanderen relaties onderhield, ook met de auteur van Elias of het gevecht met de nachtegalen in verbinding stond.

De bijna een kwarteeuw bestrijkende correspondentie belicht onder meer de sociale positie van de correspondenten, laat de evolutie in het literaire veld zien die zij doormaken, werpt een licht op de poëtica van de twee en hun verhouding tot andere schrijvers-kunstenaars, toont hoe De Bom gedurig de artistieke carrière van Gilliams heeft gestimuleerd, legt kortom een belangrijk deel van het literair-culturele netwerk bloot dat in Vlaanderen bestond in de eerste helft van de twintigste eeuw. Daarbij komen tal van culturele figuren ter sprake. Meer algemeen documenteert de brieveneditie ook een kwarteeuw sociale geschiedenis van Vlaanderen, met de Tweede Wereldoorlog als scharnierperiode. Over de oorlog gaat het op vele plaatsen in de brieven.

De ruim tweehonderd bewaard gebleven brieven en andere schriftstukken die Gilliams en De Bom met elkaar wisselden, worden in dit boek toegankelijk gesteld voor het grote publiek. Ze zijn integraal en getrouw weergegeven en aangevuld met de nodige literair-historische verklaringen, waarbij wetenschappelijke verantwoordelijkheid en leesbaarheid voorop stonden. Een contextualiserende inleiding voert de lezer de sprankelende brievenwereld binnen.

[Pers]

[Bestellen]

Bert Van Raemdonck, Allemaal zeep aan onze zolen. Kroniek van het Nieuw Vlaams tijdschrift (1946-1950). Antwerpen: AMVC-Letterenhuis, 2006. 416 p. (ill.). ISBN: 90-767-8509-0. €22,95.

'Hierbij wat documentatie allerhande van het N.V.T. Dit is een voorsmaakje van wat volgt. Laat maar al eenige zolders van het Museum vrij maken!' Op 28 oktober 1946 maakte redactiesecretaris Hubert Lampo een eerste deel van het archief van het Nieuw Vlaams Tijdschrift over aan het AMVC-Letterenhuis. Kon hij vermoeden dat het gehele NVT-archief uiteindelijk meer dan tienduizend brieven, honderden fiches en talloza manuscripten en drukproeven zou bevatten?

Allemaal zeep aan onze zolen is het resultaat van een vruchtbare samenwerking tussen het AMVC-Letterenhuis en het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Het boek belicht het ontstaan en de beginjaren van het Nieuw Vlaams Tijdschrift. Het is een verhaal in de vorm van een kroniek, rijkelijk voorzien van illustraties, context en commentaar.

Tijdens de eerste vijf jaargangen verscheen er in het NVT een indrukwekkend aantal voorpublicaties van literaire werken: in het spoor van Het dwaallicht (Willem Elsschot) volgden onder meer Het boek van Joachim van Babylon (Marnix Gijsen), De trein der traagheid (Johan Daisne), De ruiter op de wolken (Hubert Lampo), De Metsiers (Hugo Claus) en Zuster Virgilia (Gerard Walschap). Over al deze werken werd door de auteurs en hun collega's druk gecorrespondeerd. Het NVT telde nogal wat eigenzinnige redacteurs in zijn rangen, die allemaal hun eigen visie hadden over de koers die het tijdschrift moest varen. Hun onderlinge correspondentie is grotendeels in de kroniek opgenomen.

[Pers]

[Bestellen]

Paul Snoek. Gedichten. Tekstkritische leeseditie door Christophe Van der Vorst en Yves T'Sjoen. Met een nawoord van Paul Demets. Tielt: Lannoo Atlas, 2006. ISBN: 978-90-774-4161-9. €29,95 €10.

Paul Snoek (1933-1981) geldt als een van de bekendste dichters uit Vlaanderen. Hij stond mee aan de wieg van de vernieuwing in de Vlaamse pozie, en wordt gerekend tot de groep van de 55'ers, het Vlaamse antwoord op de experimentele vernieuwing in Nederland. Zijn krachtige pozie is moeilijk onder een enkele noemer te vatten.

In dit boek zijn voor het eerst alle gedichten van Paul Snoek bijeengebracht: de gebundelde en de ongebundelde, de gepubliceerde en de ongepubliceerde. De teksten zijn zorgvuldig vergeleken met overgeleverde handschriften en typoscripten, eventuele tijdschriftpublicaties van de gedichten n met de originele eerste en eventueel later uitgegeven (geautoriseerde) drukken van Snoeks bundels, volgens de recentste bevindingen van de moderne editiewetenschap. Snoek was ook actief als plastisch kunstenaar. In het boek is daarom een selectie uit zijn plastisch werk opgenomen, die de interactie duidelijk maakt tussen zijn pozie en zijn schilderwerk.

Paul Snoek. Gedichten werd samengesteld door Yves T'Sjoen, docent moderne Nederlandse literatuur aan de Universiteit Gent, en Christophe Van der Vorst van het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde Gent, en bevat een nawoord van dichter, recensent en Snoek-biograaf Paul Demets.

[Bestellen]

Edward Vanhoutte en Marcel De Smedt (red.), Manuscript Variant Genese / Genesis. Gent: KANTL, 2006, 155p. ISBN 90-72474-68-6. €10,00 €5.

De studie van manuscripten, varianten en de genese van het literaire werk staat in de moderne editietheorie en praktijk in het brandpunt van de belangstelling.

Deze bundel presenteert de lezingen van het internationale colloquium Manuscript Variant Genese dat op 12 mei 2004 in Leuven plaatsvond. Alle auteurs besteden aandacht aan de studie van teksten in handschrift, van handschriftelijke varianten en van varianten tussen verschillende drukken. Ze tonen aan dat het onderzoek naar de genese van het literaire werk in belangrijke mate kan bijdragen tot het vaststellen van een betrouwbare auteurstekst, maar ook tot een betere interpretatie van het werk.

Deze publicatie bevat essays van Yves T'Sjoen, Marcel De Smedt, H.T.M. van Vliet, Joke Debusschere, Dirk Van Hulle, Domenico Fiormonte & Cinzia Pusceddu en Peter Shillingsburg. De eerste vier bijdragen verschijnen in het Nederlands, de laatste drie in het Engels. Edward Vanhoutte schreef een inleidende tekst, en achteraan in het boek zijn van alle essays samenvattingen opgenomen in het Engels.

[Pers]

[Bestellen bij de boekhandel]

Frederik Backelandt, Patrick Cornillie en Rik Vanwalleghem. Koarle! Karel Van Wijnendaele. Vader van de Ronde van Vlaanderen. Pinguin Productions Lannoo, 2006. 184 p., ill., gebonden. ISBN: 90-209-6547-6. €39,95.

Karel Van Wijnendaele riep de krant Sportwereld in het leven en organiseerde in 1913 de eerste Ronde van Vlaanderen. Hij was journalist, wedstrijdorganisator, radiocommentator, bondsleider, selectieheer, mentor, manager en biechtvader. In dit lijvige boek hebben de auteurs Frederik Backelandt, Patrick Cornillie en Rik Vanwalleghem het leven van Karel Van Wijnendaele geschetst. In een apart hoofdstuk van het CTB gaat Claudine de Muynck dieper in op de taalkundige bijzonderheden van Van Wijnendaeles journalistieke werk.

De extra cd-rom presenteert unieke beelden uit het VRT-archief en originele fragmenten met de stem van Karel Van Wijnendaele. Daarnaast bevat hij ook een volledige leeseditie van Het Rijke Vlaamsche Wielerleven (1942-1943). Christophe Van der Vorst, wetenschappelijk medewerker van het CTB, zorgde voor de leestekst van deze verzameling journalistieke teksten van Van Wijnendaele.

[Pers]

On-line editie

Virginie Loveling. In Oorlogsnood. Virginie Lovelings dagboek 1914-1918. Tekstkritische editie door Bert Van Raemdonck. Gent: CTB (KANTL), 2005. On-line publicatie.

In 1999 publiceerde de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde In oorlogsnood. Virginie Lovelings dagboek [1914-1918]. Dat boek was het resultaat van een gezamenlijk project van de KANTL en de Universiteitsbibliotheek Gent. De editie werd bezorgd door Sylvia Van Peteghem en Ludo Stynen, m.m.v. Bert Van Raemdonck, Isabel Vanzieleghem en Bart Van Lierde. Na wekenlang in de 'Tip 10' van De Standaard te hebben gestaan en na lovende recensies van onder meer Sophie De Schaepdrijver, was de hele oplage in een mum van tijd uitverkocht.

Vijf jaar na het verschijnen van de leeseditie in boekvorm achtten het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (CTB) van de KANTL en de Universiteitsbibliotheek Gent het raadzaam om een nieuwe editie voor te bereiden.

Deze volledige on-line editie verschijnt samen met de publicatie van Virginie Loveling: 'Oorlogsdagboeken. Een vrouw vertelt over haar Eerste Wereldoorlog', een selectie van dagboekfragmenten die werd samengesteld door Ludo Stynen en Sylvia Van Peteghem, en wordt uitgegeven door Meulenhoff / Manteau (ISBN 9085420458).

[Pers]

[Bestellen]

Hugo Claus. Kleine reeks. Gedichten. Facsimile varianteneditie door Edward Vanhoutte. Met bijdragen van Dirk De Geest, Jean Weisgerber en Georges Wildemeersch. Gent: KANTL, 2005. 206 p. ill. gebonden. ISBN: 90-72474-59-7. €30,50 €10.

Hugo Claus (°1929) debuteerde in 1947 met de bundel Kleine reeks bij Uitgeverij Aurora in Moeskroen. De 19 gedichten die hierin werden opgenomen gaan over vervloeking, gedoemd zijn, de dood, de liefde en het gebrek aan communicatie. In de eerste verzamelbundel Gedichten (1948-1963) werden slechts drie gedichten uit Kleine reeks opgenomen, in de blauwe verzamelaar Gedichten 1948-1993 waren dat er veertien, alle met varianten.

Deze facsimile varianteneditie van Kleine reeks biedt de pozielezer en Clausliefhebber een wetenschappelijk verantwoorde uitgave van een bundel die sinds 1947 quasi onvindbaar is geworden. De editie bestaat uit vier delen. Teksten bevat de eerste en tot nog toe enige apart verschenen druk van de bundel in transcriptie én facsimile. Er is een Verantwoording van de editie en een Commentaar met een beschrijving van de bronnen, een overzicht van de distributie van de teksten, een behandeling van de varianten in de drukgeschiedenis en een beschrijving van de receptiegeschiedenis. In Essays schrijft Georges Wildemeersch over het ontstaan van de bundel, bestudeert Jean Weisgerber de aan- en afwezige vaderfiguur in Kleine reeks en het totale werk van Claus en herleest Dirk De Geest Claus' debuut kritisch.

Deze publicatie bevat verder 12 nooit eerder gepubliceerde teksten van Hugo Claus en vijf unieke kleurenreproducties van handschriften van Hugo Claus in een apart kaftje.

De editie werd voorbereid aan het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (CTB) van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL), i.s.m. het Studie- en documentatiecentrum Hugo Claus (ISLN) van de Universiteit Antwerpen.

[Pers]

[Uitverkocht]

Hugues C. Pernath. Gedichten. Tekstkritische leeseditie door Joris Gerits, Marleen Smeyers en Yves T'Sjoen. Met een nawoord van Joris Gerits. Tielt: Lannoo Atlas, 2005. 584 p. ISBN: 90-774-4171-9. €22,50. [Uitverkocht]

Hugues C. Pernath werd in 1931 geboren als Hugo Wouters. In de jaren vijftig stond hij mee aan de wieg van de tweede experimentele generatie pozie in Vlaanderen. Hij maakte naam als redacteur van de tijdschriften Gard Sivik en Het Cahier en werd in Antwerpen het boegbeeld van de legendarische Pink Poets. Zijn gedichten weerspiegelen de intens verscheurde levensvisie en de eeuwige vertwijfeling van een zoekende auteur.

Op 4 juni 1975 werd Pernath dood aangetroffen onder aan de trap van de priv-club waar de Pink Poets hun bijeenkomsten hielden. Dertig jaar later verschijnen al zijn gedichten samen in n band. Het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie verzamelde voor deze editie alle bekende en onbekende gedichten en heeft alle varianten in de verschillende versies zorgvuldig met elkaar vergeleken, om de meest geschikte en betrouwbare leestekst aan te bieden.

Na de Gedichten van Jos de Haes (Lannoo/Atlas, 2004) presenteert het CTB met de Gedichten van Pernath nu dus opnieuw een wetenschappelijk betrouwbare leeseditie waarin alle gedichten van een fascinerende auteur zorgvuldig zijn samengebracht. Joris Gerits, Marleen Smeyers en Yves T'Sjoen leverden de tekst aan, Joris Gerits zorgde voor een orinterend nawoord.

[Niet meer beschikbaar]

Johan Daisne. De trein der traagheid. Tekstkritische editie door Xavier Roelens. Gent: KANTL, 2004. 136 p. ISBN 90-72474-56-2. €15,95. [Niet meer beschikbaar]

Johan Daisne (1912-1978) heeft met De trein der traagheid generaties lezers geboeid. Hij laat op een spooktrein vol slapende reizigers drie mannen elkaar ontmoeten, tot de trein zomaar ergens te velde stopt. In dit niemandsland gaan ze op zoek naar een teken van leven, maar ze vallen van de ene vreemde gebeurtenis in de andere onverklaarbaarheid. Zijn ze op een verkeerde trein gestapt? Of in het grensgebied tussen leven en dood? En waar voert hen dat naartoe?

Hoewel Johan Daisne het verhaal al in 1948 schreef, verscheen het pas in 1963 als een aparte publicatie. De tussentijdse geschiedenis n het succesverhaal dat het boek later op alle schoolbanken bracht na Delvaux' verfilming Un soir, un train is nu na te lezen in deze tekstkritische editie. Deze editie biedt naast een wetenschappelijk verantwoorde uitgave van de tekst op basis van de eerste druk uit 1963 ook een facsimile-uitgave van het oorspronkelijke plan voor het verhaal dat Daisne ooit op de trein schreef, en een uitgebreide editieverantwoording.

Dit project van het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (CTB-KANTL) werd uitgevoerd door Xavier Roelens als editeur en wordt nu uitgegeven door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL).

[Pers]

Herman de Coninck. Een aangename postumiteit. Brieven 1965-1997. Bezorgd door Annick Schreuder. Amsterdam: De Arbeiderspers, 2004. 860 p. ISBN: 90-295-0979-1. €24,95 €10,00

Herman de Coninck, bij leven vooraanstaand Vlaams dichter en bevlogen hoofdredacteur van het Nieuw Wereldtijdschrift, beheerste nog een derde metier: de kunst van het brieven schrijven. Hij was een even fervent als kundig beoefenaar van het genre en besteedde zorg en tijd aan elke brief. Zelfs de voorgedrukte 'weigerbriefjes' die hij uit hoofde van zijn functie aan sommige inzenders van ongevraagde bijdragen voor het NWT moest sturen, voorzag hij van een persoonlijke aantekening als om het leed van de afwijzing te verzachten.

'Ik schrijf 500 brieven per jaar,' schreef De Coninck begin 1996 aan een van zijn vele correspondenten. En hij overdreef nauwelijks: na zijn overlijden liet hij circa 15.000 brieven na, omdat hij alle binnenkomende post bewaarde en al zijn eigen brieven voor verzending kopieerde. Zo ontstond een unieke collectie brieven, kattebelletjes en kladjes die zowel in literair-historisch als persoonlijk opzicht prachtig materiaal bevat.

Het was De Conincks wens dat er na zijn dood een strenge selectie uit zijn correspondentie gemaakt zou worden met het doel die te publiceren. Daaraan is met Een aangename postumiteit gehoor gegeven. Deze brieveneditie, die de periode 1965-1997 beslaat, is meer dan een waardevol literiar tijdsdocument geworden, met brieven aan al dan niet bevriende dichters, schrijvers en uitgevers uit binnen- en buitenland. Een aangename postumiteit is vooral ook een intrigerend egodocument waarin Herman de Coninck ons in ruim 450 brieven deelgenoot maakt van zijn liefdes, onzekerheden, ergernissen, vreugden en verdriet.

[Pers]

[Bestellen]

Jos de Haes. Gedichten. Tekskritische leeseditie door Yves T'Sjoen en Willem Van den Daele. Tielt: Lannoo, 2004. 300 p. ISBN: 90-774-4111-5. €22,50 €10.

Enkele maanden na het overlijden van Jos de Haes (1920-1974) publiceerde uitgeverij Orion (Brugge) de verzamelde gedichten. De editeurs C. Bittremieux, H. van Herreweghen, F. de Haes en B.F. van Vlierden baseerden zich nadrukkelijk op de testamentaire wil van de dichter. Dit betekent dat in de eerste druk de vroege gedichten uit het Vlaamse tijdschrift Podium (1943-1944) niet zijn opgenomen, met uitzondering van de gedichten 'Ten dode toe' en 'Een sproke zelf' die in de bundel Ellende van het woord (1946) zijn gepubliceerd. Verder zijn de gedichten uit de reeks 'De diepe wortel' (in de collectieve bundel Aanhef (1941), waarvan De Haes zich later distantieerde, niet opgenomen en is alleen een beperkte selectie uit De Haes' debuutbundel Het andere wezen (1942) en uit Ellende van het woord gepresenteerd. De twee latere bundels, Gedaanten (1954) en Azuren holte (1964) zijn integraal opgenomen. In de tekstverantwoording wijzen de editeurs erop dat de spelling van de gedichten in de eerste twee bundels is aangepast. De criteria op basis waarvan een selectie is gemaakt, en de wijze waarop de spelling is gemoderniseerd, worden niet gexpliciteerd.

De tweede druk van De Haes' verzamelde gedichten is uitgegeven in 1986 (Manteau, Antwerpen, met een voorwoord van Ad Zuiderent). De editeurs (Bittremieux, Van Herreweghen en De Haes) baseerden zich voor die herziene uitgave op de eerste editie. De selecties uit Het andere wezen en Ellende van het woord zijn gehandhaafd, inclusief de spellingaanpassingen. De tekstediteurs voegden vier gedichten toe, die De Haes in 1973 en 1974 ('Avondschemering': postuum) in Dietsche Warande en Belfort publiceerde, een reeks met 'moderne Hebreeuwse gedichten' (in een vertaling van De Haes), alsook een prozatekst 'Voor de studenten van "Germania"' (een gewijzigde versie van een publicatie in Dietsche Warande en Belfort, 1965). Verder omvat de tweede druk een bio- en bibliografische kroniek. In de 'Verantwoording' (p. 164-165) stellen de editeurs dat Jan Schoolmeesters 'misstellingen in de eerste druk' heeft gecorrigeerd. Er wordt evenwel niet verduidelijkt welke correcties zijn aangebracht. Ook die tweede druk beantwoordt kortom niet aan de basisprincipes voor een wetenschappelijk betrouwbare uitgave.

De uitzonderlijk literair-historische betekenis van het dichtwerk van Jos de Haes staat buiten kijf. Niet alleen is zijn werk meermaals bekroond, voor Azuren Holte ontving hij in 1965 de driejaarlijkse Staatsprijs voor Pozie, zijn gedichten (vooral de klassieker 'Een kus in Ter Kameren') hebben verscheidene Nederlandstalige dichters genspireerd (Stefan Hertmans, Huub Beurskens, Stefaan van den Bremt).

Deze tekskritische leeseditie verzamelt alle gepubliceerde gedichten van Jos de Haes met een contextualiserend, literairhistorisch nawoord van prof. dr. Erik Spinoy. In de leesuitgave wordt een beknopte tekstverantwoording opgenomen, met een lijst met editeursingrepen en een verantwoording van de keuze van de basisteksten.

[Pers]

[Bestellen bij de boekhandel]

Stijn Streuvels, Levensbloesem. Leeseditie bezorgd door Marcel De Smedt. Jaarboek 9 van het Stijn Streuvelsgenootschap. Tielt: Lannoo, 2004. 224 p. - ill. - ISBN: 90-209-5754-6. €24,95

De roman Levensbloesem in zijn originele vorm heruitgegeven. Het verhaal van Lieveke Glabeke, die als begaafd meisje uit een armoedig gezin uitverkoren wordt om, dank zij het 'Fonds der Meestbegaafden', te studeren, maar uiteindelijk door een aantal noodlottige gebeurtenissen gedwongen wordt naar haar milieu terug te keren. Deze leeseditie biedt de tekst van de eerste druk, wetenschappelijk bestudeerd, met extra faciliteiten voor de lezer: een uitgebreide woordverklaring, met verantwoording, overlevering en ontstaansgeschiedenis van de tekst. Tevens het nieuwe jaarboek van het Streuvelsgenootschap.

[Bestellen]

Edward Vanhoutte & Yves T'Sjoen (red.), Epistolaria. Tekstgenetische Studies. Antwerpen: AMVC, 2003. 162 p. - ill. ISBN: 90-76785-06-6. €11
[On-line versie]

Het is haast onmogelijk om op te sommen waarom de conservatie, editie en studie van correspondentiemateriaal van uitzonderlijk belang is voor onze cultuur. Archieven, musea en bewaarplaatsen die handschriftelijke en epistolaire collecties bezitten, vormen niet alleen de ruggengraat van ons cultureel geheugen, ze stellen de historicus, biograaf, bibliograaf, lingust, literatuur- en tekstwetenschapper, om er maar enkele te noemen, bijvoorbeeld in staat informatie te verzamelen over personen, thema's, evenementen, de genese, productie en receptie van literaire en andere artistieke werken enz.

De rol van epistolair materiaal in het schrijfproces is niet te onderschatten, en vormt daarom een belangrijk studieobject voor tekstgenetisch onderzoek of de studie van wat er aan de publicatie van een tekst voorafgaat. Maar briefwisseling is zelf ook voorwerp van teksteditie en een studieobject voor de editiewetenschap. Immers, wetenschappelijk verantwoorde uitgaven van brieven en briefwisseling presenteren op een methodologische manier belangrijke informatie voor een breed publiek, en verschaffen een inkijk in het persoonlijke en professionele leven van de respectievelijke schrijvers en ontvangers.

Deze bundel benadert de studie van correspondentiemateriaal zowel vanuit het belang voor de studie van werk, auteur of intellectuele geschiedenis, als vanuit de (theoretische) interesse die de editiewetenschap voor brievenmateriaal heeft ontwikkeld. In de bijdragen in deze essaybundel komen de correspondenties van Vincent Van Gogh, Stijn Streuvels en Raymond Herreman aan bod, naast studies over de briefwisselingen die de geschiedenis en de werking van het Nieuw Vlaams Tijdschrift en De Kapel kunnen reconstrueren. Het inleidend en afsluitend essay behandelen respectievelijk de problematiek van het editeren en annoteren van brievenmateriaal, en de problematiek van de elektronische editie van correspondentiemateriaal. Het grootste gedeelte van de bijdragen rapporteert over het werk van het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (CTB) van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL).

[Bestellen]

Jan Dewilde, Ron van den Branden & Edward Vanhoutte, Inventaris van de muziekbibliotheek van Jan Baptist Benoit. Gent: CTB (KANTL), 2003. CD-ROM. €5.
[On-line versie]

Omdat de muziekbibliotheek van Jan Baptist Benoit letterlijk uit een kast is gevallen, heeft het heel wat moeite en tijd gekost om de collectie opnieuw samen te stellen. Na zorgvuldig puzzelwerk bleek dat deze bibliotheek - momenteel in bewaring bij het Studiecentrum voor Vlaamse Muziek - uit verschillende, soms 18de-eeuwse, verzamelingen bestaat, die Jan Baptist Benoit in de loop der tijd heeft verworven. Zo is er een reeks werken (partituren en methodes) met de vermelding: 'Ce Livre Appartien A Charles Joseph Delevingne natif de Courtra 1797.' Een andere reeks werken dragen het handgeschreven ex libris van ene Alphonse De Brabander (eveneens uit de 18de eeuw) of zijn gesigneerd door ene Charles Delevingne. Andere eigenaarsnamen op de partituren zijn onder andere Verbeke-Beck, C. Cottignies, L. Van Coppenolle en C. Soetewey. Ook zijn delen van de muziekbibliotheken van Sint-Salvator of de muziekvereniging Sint-Caecilia bij Jan Baptist Benoit terechtgekomen. En gezien het grote aantal manuscripten van Joseph Deconinck heeft hij waarschijnlijk diens weduwe kunnen overtuigen om zijn partituren aan hem af te staan. Verschillende werken zijn getekend door Petrus Benoit, maar het grootste deel draagt of de handtekening of de stempel van Jan Baptist Benoit: 'Jean-Bapt. Benoit huissier Harlebeke.' Niettegenstaande alle inspanningen zijn er tientallen bladen of snippers papier met anonieme schetsen die niet gedentificeerd werden en die dus niet in de inventaris zijn opgenomen.

Deze CD-ROM presenteert de inventaris van de muziekbibliotheek van Jan Baptist Benoit en ordent het materiaal alfabetisch op de volgende vijf categorien: Componist/Bewerker/Auteur; Oorspronkelijke componist; Titel; Plaats van uitgave; Uitgever. De beschrijvingen zijn zeer gedetailleerd en bevatten o.a. informatie over opusnummer, bezetting, opdracht, manuscript en partituur.

Daarnaast bevat de CD-ROM een handleiding, een verantwoording, een lijst met afkortingen die in de beschrijving van de bezetting van de stukken gehanteerd worden, een colofon en een aantal illustraties.

[Bestellen]

Jan Dewilde, "Tal van oude muziekboekskens" De familie Benoit en het muziekleven in Harelbeke tijdens de 19de eeuw. (+ CD-ROM: Inventaris van de muziekbibliotheek van Jan Baptist Benoit.) Harelbeke: Stad Harelbeke, 2003. 54 p. ISBN: 90-90171-09-6. €12 €5.

Dit boek brengt het verhaal van Petrus en Jan Baptist Benoit, twee broers die in de 19de eeuw het muziekleven in Harelbeke tot klinken hebben gebracht. Zij hebben mee de basis gelegd voor de bloeiende lokale muziekcultuur waarbinnen hun zoon en neef Peter Benoit zich al op jonge leeftijd als uitvoerend musicus en componist kon ontwikkelen.

In het eerste deel werpt Petrus Benoit in zijn 'memoires' een nieuw licht op het Harelbeekse culturele leven in het algemeen en op het muziekonderwijs aan het begin van de 19de eeuw in het bijzonder. Daarna vervolledigt een inventaris van 'tal van oude muziekboekskens' uit de uitgebreide muziekbibliotheek van zijn broer het beeld van een verrassend rijk Harelbeeks muziekleven. De gedetailleerde inventaris staat op een bijgevoegde CD-ROM.

Jan Dewilde is wetenschappelijk cordinator van het Studiecentrum voor Vlaamse Muziek, en werkte als wetenschappelijk medewerker bij het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van 2000-2002.

[Bestellen]

Jan Dewilde, Stijn Vanclooster & Edward Vanhoutte, "Ik ga voyageeren door Amerika" De Amerikaanse concertreis (1893-1894) van Julius J.B. Schrey. Gent: CTB (KANTL), 2003. 96 p. ISBN: 90-72474-503. €13 €5.

Het muziekleven in de 19de eeuw was verrassend internationaal georinteerd. Solisten en componisten trokken per diligence, stoomtrein of boot van stad naar stad om te concerteren of hun werken te creren.

Van Madrid tot Sint-Petersburg zochten ze hun publiek op. Sommigen waagden zich zelfs aan de grote oversteek en beproefden hun talent aan de andere kant van de oceaan. Een van hen was Antwerpenaar Julius J.B. Schrey, die in de jaren 1893-1894 als violist doorheen de Verenigde Staten trok.

Die merkwaardige Amerikaanse ervaring heeft een boeiende neerslag gevonden in de brieven die Schrey met het thuisfront en met collega's wisselde. In deze brieveneditie wordt Schrey's Amerikaanse correspondentie verzameld en op een wetenschappelijk verantwoorde wijze getranscribeerd en geannoteerd. Zodat lezen ook een beetje reizen wordt.

Jan Dewilde is wetenschappelijk cordinator van het Studiecentrum voor Vlaamse Muziek, Stijn Vanclooster is wetenschappelijk medewerker van het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, en Edward Vanhoutte is coördinator van dit onderzoekscentrum

[Bestellen]

Edward Vanhoutte (red.), De ene Leeuw is de andere niet. Zeven maal De Leeuw van Vlaenderen herlezen. Antwerpen: AMVC-Letterenhuis, 2002. 176 p. ISBN: 90-76785-05-8. €11.

Toen Hendrik Conscience De Leeuw van Vlaenderen of De Slag der Gulden Sporen in 1838 de wereld instuurde, kon hij enkel hopen dat dit het begin van de Nederlandstalige literatuur in Belgi zou worden. Meer dan anderhalve eeuw lang heeft De Leeuw een groot lezerspubliek geboeid in tal van herwerkte, hertoetste, hertaalde, bewerkte, geadapteerde of verstripte versies. Vandaag de dag zijn het boek en zijn verhaalstof weliswaar tot ons collectief geheugen gaan behoren, maar of De Leeuw nog daadwerkelijk gelezen - laat staan herlezen - wordt, is veel minder duidelijk.

In zeven originele bijdragen gaan de auteurs van deze essaybundel op zoek naar argumenten voor het (her)lezen van De Leeuw van Vlaenderen - d klassieker onder de klassiekers. Elk vanuit hun eigen specialisme en invalshoek hebben de zeven auteurs De Leeuw van Vlaenderen herlezen, en behandelen ze achtereenvolgens de sociaal-politieke betekenis van het Voorwoord, de literariteit van de roman, de historische context van de verhaalstof, de invloed van en op de Poesje van Antwerpen, de wisselwerking tussen de literaire wereld van Conscience en het muziekleven in de 19de eeuw, en het belang van de roman voor de beeldende kunsten.

De essays zijn van de hand van Guido Fonteyn, Johan Van Iseghem, J. Mertens, Rolf Falter, Alfons Thys, Jan Dewilde en Bart Stroobants. Het boek wordt voorafgegaan door een inleiding van samensteller Edward Vanhoutte, die als cordinator van het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde tevens de editeur is van de tekstkritische editie van De Leeuw van Vlaenderen (Lannoo, 2002).

[Pers]

[Uitverkocht]

Hendrik Conscience, De Leeuw van Vlaenderen of de Slag der Gulden Sporen. Tekstkritische editie door Edward Vanhoutte, met een uitleiding door Karel Wauters. Tielt: Lannoo, 2002. 537 p. ISBN: 90-209-4452-5. €39,95. [Uitverkocht]

Een literair evenement - een unieke tekstkritische editie onder auspicin van het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie

Toen in 1838 van Hendrik Conscience de roman De Leeuw van Vlaenderen of de Slag der Gulden Sporen verscheen, kon niemand vermoeden dat dit werk een mijlpaal zou worden voor de Nederlandse literatuur in het zuiden van ons taalgebied. De echte erkenning voor roman en schrijver volgde pas een tiental jaar later.

De Leeuw van Vlaenderen neemt een geheel eigen plaats in binnen de Europese romantiek van de negentiende eeuw: van de roman is de nationale gedachte de echte spil, en daaraan zijn alle andere verhaalelementen opgehangen. Het werk luidt de herleving in van de Nederlandstalige moderne prozaliteratuur in het zuiden.

Hendrik Conscience wierp zich op als een voorloper in het emancipatieproces van Vlaanderen. Met De Leeuw van Vlaenderen gaf hij het onmondige Vlaanderen zijn nationale identiteit terug.

Van De Leeuw van Vlaenderen verschenen door de jaren heen tal van versies: van herziene en 'gezuiverde' (of zogenaamde 'hertaalde') edities en brave geromantiseerde versies, tot adaptaties in de vorm van stripverhalen en jeugdboeken. Met deze editie wordt de originele tekst voor het eerst weer in al zijn luister hersteld. Deze uitgave grijpt doelbewust terug naar de eerste druk uit 1838. Deze eerste druk vertegenwoordigt namelijk de eerste volledig overgeleverde en meest uitgebreide versie van De Leeuw van Vlaenderen. In deze eerste druk verscheen bovendien ook het taalpolitieke 'Voorwoord', een tekst van groot literair-historisch belang voor de Vlaamse romankunst.

In een uitgebreid nawerk belicht tekstediteur Edward Vanhoutte de tekstkritische aspecten (de overlevering, de genese van de tekst, een verantwoording en annotaties). Edward Vanhoutte is cordinator van het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal-en Letterkunde). Conscience-kenner prof. dr. Karel Wauters plaatst de roman in zijn literaire en cultuurhistorische context. Karel Wauters is hoogleraar aan de UFSIA en doceert er Nederlandse letterkunde.

[Bestellen]

Edward Vanhoutte (red.), Talig Erfgoed. De Zuidelijke Nederlanden in de 14de eeuw. Gent: KANTL (CTB), 2002. 119 p. ISBN: 90-72474-46-5. €9.

Het niet-literaire talige erfgoed uit de zuidelijke Nederlanden, dat vanaf de 13de eeuw tot nu in geschreven vorm en vanaf het tweede kwart van de twintigste eeuw ook in gesproken vorm tot ons is gekomen, vormt een essentieel onderdeel van het collectieve geheugen van onze contreien. Sommige delen daarvan zijn goed bekend, maar vooral voor wat tussen de 14de en de 18de eeuw geschreven is, is dat maar fragmentarisch. In opvolging van het monumentale Corpus Gijsseling heeft de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in 2001 een project opgezet in verband met 14de-eeuwse ambtelijke taal. Naar aanleiding hiervan werd op 18 mei 2001 het druk bijgewoonde colloquim Talig Erfgoed gehouden, waarop specialisten uit binnen- en buitenland o.a. de noden van de corpusbouw en de uitgave van middelnederlandse teksten uit alle mogelijke genres (van oorkondetaal tot literaire taal) belichtten, verschillende toepassingen van een dergelijk corpus van 14de-eeuwse teksten uit de zuidelijke Nederlanden illustreerden, en de relevantie en mogelijkheden van humanities computing bij dit alles aantoonden.

Voor de publicatie van deze bundel werd er geopteerd om niet de letterlijke weergave van de respectievelijke lezingen af te drukken. De auteurs werden bereid gevonden hun studiedagbijdrage te bewerken, te updaten met nieuw materiaal, en soms zelfs volledig te herschrijven. Het resultaat is een boeiende verzameling studies die het 14de-eeuwse talig erfgoed confronteert met haar verleden... en haar toekomst.

De bundel bevat bijdragen van o.a. Georges De Schutter, Marc Boone, Amand Berteloot, Johan Taeldeman, Pieter van Reenen, Jozef van Loon, Tom De Herdt en Edward Vanhoutte.

Lees het Vooraf tot deze bundel.

[Bestellen]

Richard Minne en Frits Van den Berghe F. Een tong van lijntses. Geannoteerde leeseditie van de Brieven van Pierken (1931-1935) Bezorgd door Vincent Neyt. Gent: KANTL, 2002. 552 p. + CD-ROM. ISBN: 90-72474-44-9. €49 €10.

Deze publicatie ontsluit materiaal met een unieke betekenis: de teksten van de Vlaamse dichter en journalist Richard Minne (1891-1965), gellustreerd door schilder en tekenaar Frits van den Berghe (1891-1939) vormen een intrinsiek waardevol maar vrijwel onbekend gebleven deel van hun beider oeuvre. De Brieven als zodanig kunnen worden beschouwd als een voorloper van het stripverhaal in Vlaanderen. De publicatie bestaat uit twee delen:

• De geannoteerde leeseditie geeft een diplomatische weergave van alle brieven die in Koekoek en in Vooruit's almanak van de jaren 1931-1935 zijn verschenen, met tekst- en woordverklaring. Beide notencomplexen zijn noodzakelijk voor een goed begrip: Minne verwijst soms expliciet, soms ook heel subtiel naar allerlei feiten die hij bij zijn lectuur van kranten verzameld had; hij gebruikt daarbij een taal naar eigen behoeften en - vooral - fantasie opgebouwd: Gentse dialectwoorden, verhaspelingen, versprekingen; al die elementen werden bovendien, net als het Nederlands waarin ze zijn ingebed, in een wonderlijke spelling weergegeven.
• De elektronische editie met interactief notenapparaat, facsimile's, volledige concordantie, belangrijk bronnenmateriaal en een 50-tal audio brieven voorgedragen in het Gents door Bob de Moor, Anne Marie Musschoot, Pjeroo Roobjee, Prosper De Smet, Armand Pien en Johan Taeldeman.

Meer info in de persmap.

[Bestellen]

Jan Dewilde, Me Voici à Paris. Parijse Brieven (1859-1863) van Peter Benoit. Antwerpen: AMVC, 2001 (AMVC-publicaties 4). 363 p. ISBN: 90-76785-03-1. €18,60.

In deze publicatie worden alle bekende brieven die Peter Benoit tussen 1859 en 1863 vanuit Parijs heeft geschreven, verzameld, uitgegeven en uitgebreid geannoteerd. Deze brieven worden bewaard in het AMVC-Letterenhuis in Antwerpen en in het Museum Peter Benoit in Harelbeke. De titel van de publicatie is ontleend aan Benoits eerste bekende Parijse brief die begint met de regel: "Me voici Paris." Het boek kreeg ondertussen gunstige kritieken, onder andere in de Frankfurter Allgemeine Zeitung en diende ook als basis voor het scenario van de CANVAS-documentaire Peter Benoit. Tussen Brussel en Parijs dat op 27 oktober 2001 werd uitgezonden.

[Uitverkocht]

Roger van de Velde, De knetterende schedels. Waarin opgenomen De knetterende schedels & Recht op antwoord. Bezorgd door Britt Kennis. Met een nawoord van Stefan Brijs, Johan Vandenbroucke en Eric Vlaminck. Antwerpen: Nijgh & Van Ditmar, 2001. 203 p. ISBN 90-3887422-7. [Uitverkocht]

Als het leven een gevangenis is, dan heeft Roger van de Velde er de kroniek van geschreven. In de roerige jaren zestig was het de sobere, krachtige stem van Roger van de Velde die boven het gejoel uitstak. De Knetterende Schedels bevat zijn beste werk. Van de Velde was als maagpatint verslaafd aan pijnstillers, en de jaren zestig bracht hij grotendeels achter de tralies door. Het laconieke realisme waarmee hij zijn medegevangenen portretteert, gaat door merg en been. In elke zin klinkt de echo van zijn leermeester en vriend Willem Elsschot door. Van de Velde's tragische levensverhaal staat centraal in zijn persoonlijk pamflet Recht op antwoord. Deze scherpe aanklacht tegen het Belgische gevangeniswezen is nog altijd pijnlijk actueel. Roger Van de Velde (1925-1970) was schrijver en journalist. Voor Recht op antwoord kreeg hij de Arkprijs van het Vrije Woord. Zijn korte en veelbelovende literaire carrire eindigde abrupt. In 1970 stierf hij in een Antwerps caf aan een overdosis palfium. De verhalenbundel De Knetterende Schedels en het pamflet Recht op antwoord worden nu voor het eerst gebundeld. Stefan Brijs, Johan Vandenbroucke en Erik Vlaminck schreven een nawoord. Britt Kennis heeft de teksten van Van de Velde bezorgd.

Lees de inleidende toespraak van Edward Vanhoutte bij de voorstelling van het boek op 30 november 2001.

[Bestellen]

Edward Vanhoutte & Dirk Van Hulle. Paralipomena. Tekstgenetische studies. Antwerpen: AMVC, 2001. (AMVC-publicaties 3). 189 p. ISBN: 90-76785-04-X. €11,10.

Aan de basis van de grootste meesterwerken liggen vaak futiliteiten en prullaria: prentbriefkaarten, faxen, tekeningen, tijdstabellen, reisimpressies, droedels, schema's, aantekeningen, foto's en schetsen van plaatsen of romanfiguren. Omdat dergelijke paralipomena niet tot de eigenlijke versies van een literair werk behoren, worden ze meestal niet in een editie opgenomen. De rol van paralipomena in het schrijfproces is nochtans niet te onderschatten. Ze getuigen van de vaak moeizame manier waarop een literair project vorm heeft gekregen, de pogingen van de schrijver om het overzicht te bewaren, of het beslissende moment waarop het oorspronkelijke project gewijzigd werd. Deze veronachtzaamde sporen in de marge van de literatuur zijn daarom een boeiend onderwerp voor tekstgenetisch onderzoek of de studie van wat er aan de publicatie van een tekst voorafgaat. In deze essaybundel krijgen ze de aandacht die ze verdienen, met bijdragen over J.H. Leopold, Johan Daisne, Peter Benoit, Richard Minne, Stijn Streuvels, Tom Lanoye en Luk Perceval, en een verhaal van Koen Peeters. De auteurs van de bijdragen zijn Dirk Van Hulle, Koen Peeters, H.T.M. van Vliet, Johan Vanhecke, Jan Dewilde, Yves T'Sjoen, Edward Vanhoutte, Harold Polis en Vincent Neyt.

Recensie in TNTL

[Bestellen]

Marcel De Smedt (red.), Teksteditie Vlaanderen 2000. Gent: KANTL (CTB), 2001. 106 p. ISBN: 90-72474-37-6. €8,50 €5.

Dit boek verzamelt de lezingen van de studiedag Teksteditie Vlaanderen 2000 (7 april 2000) naar aanleiding van de presentatie van de elektronisch-kritische editie van Stijn Streuvels' De teleurgang van den Waterhoek door Marcel De Smedt en Edward Vanhoutte. Teksteditie Vlaanderen 2000 biedt een staalkaart van wat er op het vlak van de teksteditie in Vlaanderen in en rond de Academie is verwezenlijkt en bevat bijdragen over de uitgaven van werk van Virginie Loveling, Erycius Puteanus, Richard Minne, Louis Paul Boon en Stijn Streuvels. Aanvullend schetsen de essays van H.T.M. van Vliet, Harold Polis, Georges De Schutter en Saskia de Vries de brede context en de mentaliteit waarbinnen de editiewetenschap een volwaardige wetenschappelijke status heeft, en tot optimale en noodzakelijke cultuurproducten leidt.

Recensie in TNTL

[Bestellen]

Marcel De Smedt & Edward Vanhoutte. Stijn Streuvels. De teleurgang van den Waterhoek. Elektronisch-kritische editie/electronic-critical edition. CD-ROM. Amsterdam/Gent: AUP/KANTL. 2000. ISBN 90-5356-441-1. 49,50 €15,00.

De teleurgang van den Waterhoek van Stijn Streuvels verscheen voor het eerst in 1927 in een voorpublicatie in het tijdschrift De Gids en kende datzelfde jaar nog een eerste druk. Toen het boek in tweede druk in 1939 verscheen, bleek meer dan 25% van de tekst geschrapt te zijn. Alle volgende drukken volgen die ingekorte versie. Het antwoord op de vragen welke passages Streuvels in de verschillende versies van de tekst heeft geschrapt of veranderd en waarom, kan gevonden worden door bestudering van het overgeleverde bronnenmateriaal en de correspondentie van de auteur. Tot dusver bleef dit genetische onderzoek een voorrecht van de editeur. Niet zo in deze elektronisch-kritische editie verzorgd door Marcel De Smedt en Edward Vanhoutte. De CD-Rom bevat de volledige versies van het manuscript, de voorpublicatie in De Gids, de gecorrigeerde voorpublicatie, de eerste druk (met woordverklaring), de gecorrigeerde eerste druk en de tweede herziene druk in full-text en digitale facsimile's. Het is nu voor het eerst mogelijk om vanuit de teksteditie, met de geconstitueerde versie van de eerste druk als orintatietekst, alle varianten op het niveau van de alinea's op het scherm te brengen, of om de verschillende bronnen apart te consulteren. Zo kan men zelf achterhalen waarom Streuvels bepaalde teksten geschrapt of veranderd heeft. Het is ook mogelijk om zelf al het opgenomen materiaal te annoteren, bookmarks en hyperlinks aan te brengen. Door gebruik te maken van de onderliggende SGML-markup (ISO 8879) kan het materiaal onderworpen worden aan geavanceerde onderzoeksvragen. De editie wordt voorafgegaan door verschillende wetenschappelijke artikelen over de ontstaansgeschiedenis en de overlevering van De teleurgang van den Waterhoek en over de tekstconstitutie van de in de editie opgenomen versies. Ze wordt afgesloten met een editie van 71 brieven uit de correspondentie tussen Streuvels en zijn uitgevers en vrienden.

Review in Text

[Bestellen]

Dirk Van Hulle & Edward Vanhoutte In het Klad. Tekstgenetische studies. Antwerpen: AMVC, 1999. 176 p. ISBN: 90-76785-01-5. €9,90.

Hoeveel manuscripten liggen er in literaire archieven opgeborgen zonder ooit geconsulteerd te worden? Het archief is geen schrijn waarin alleen gewaakt wordt over de authenticiteit van het literaire patrimonium als een verzameling dorre relikwien. Het is een plek waar iedereen getuige kan zijn van het meest dynamische aspect van literaire teksten: hun ontstaansproces. Dit boek is een staalkaart van het genetisch literatuuronderzoek dat in de lage landen wordt verricht. Het geeft een nauwkeurig beeld van de verschillende invalshoeken van waaruit het totstandkomen van literaire werken kan worden benaderd. De bijdragen over o.a. Willem Elsschot, Gerrit Achterberg, Guido Gezelle, Richard Minne, James Joyce, Samuel Beckett en Maurice Gilliams zijn van de hand van Pol Hoste, Dirk Van Hulle, Marcel De Smedt, Peter De Bruijn, An De Vos, Yves T'Sjoen, Ingeborg Landuyt, Adriaan van der Weel & Ruud Hisgen, Geert Buelens en Yves van der Fraenen.