In oorlogsnood. Virginie Lovelings dagboek 1914-1918. Een elektronische tekstkritische editie
Uitvoerder: Bert Van Raemdonck
Promotor: Dr. Sylvia Van Peteghem, U Gent
Co-producent: Universiteitsbibliotheek, Universiteit Gent
De publicatie van In oorlogsnood. Virginie Lovelings dagboek [1914-1918] (1999) was het resultaat van een gezamenlijk project van de Universiteitsbibliotheek Gent en de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL). De leeseditie in boekvorm werd bezorgd door Sylvia Van Peteghem en Ludo Stynen, m.m.v. Bert Van Raemdonck, Isabel Vanzieleghem en Bart Van Lierde. Deze editie verkocht in een mum van tijd uit na weken in de tip 10 te hebben gestaan van De Standaard en na lovende recensies van o.a. Sophie De Schaepdrijver.
Vijf jaar na het verschijnen van deze leeseditie wordt er een nieuwe editie voorbereid, en wel om vier redenen:
Nieuw documentair materiaal
In 1999 steunde de transcriptie van 29 juli tot 15 oktober 1914 (het begin van het dagboek) noodgedwongen op drie publicaties in Dietsche Warande en Belfort, daterend uit 1921. Het manuscript van dat deel van het dagboek was immers zoekgeraakt. Inmiddels is het verdwenen materiaal weer opgedoken, zodat een nieuwe editie wenselijk wordt. Bovendien bestaat de mogelijkheid dat het AMVC-Letterenhuis nog enkele velletjes bewaart die het in 1999 niet tot in de editie hebben gehaald. Een aandachtige studie van die eventuele dagboekfragmenten is dus vereist.
Oplage
Omdat de KANTL niet de opdracht heeft commercieel interessante boeken uit te geven en de eerste druk van In Oorlogsnoodzeer snel uitgeput was, heeft de KANTL ervoor geopteerd geen tweede druk van het boek te verzorgen. Die mogelijkheid werd aangeboden aan de commerciële uitgevers. Aangezien die niet op het aanbod ingingen en er wel degelijk vraag naar de tekst bleef bestaan, opteren de KANTL en de Universiteitsbibliotheek van de Universiteit Gent samen voor de publicatie van een elektronische editie die gratis on-line zal verschijnen.
Editiemethode
In de editie van 1999 zijn enkele editeursbeslissingen genomen die vijf jaar later enigszins ter discussie kunnen worden gesteld. Met name het transcriptiesysteem met asterisken (ter vervanging van 'sic') is in een nieuwe editie aan revisie toe. Om nog consequenter voor de echte leeseditie te kiezen, zullen ook de fouten tegen het openen en het sluiten van de aanhalingstekens (die Loveling voortdurend maakte en die in de boekpublicatie niet zijn gecorrigeerd) worden geëmendeerd. Ook het notenapparaat kan op sommige plaatsen nog worden verfijnd.
Register en index
In de boekpublicatie werd geen index opgenomen. Bovendien vergt het personenregister, dat wel in het boek werd opgenomen, nog enkele correcties. Een index werd destijds na het verschijnen van het boek alsnog opgesteld door Sylvia Van Peteghem en Veerle Van Conkelberge, en is als addendum verschenen in de Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Een nieuwe editie kan de lijst samen met de tekst publiceren, al biedt een elektronische editie uiteraard vanzelf al enkele voordelen door zijn eigen zoekopties.
De nieuwe editie moet aan elk van de hierboven beschreven problemen een oplossing bieden, maar mag tegelijk de kwaliteiten van de vorige editie niet teniet doen. Daarom zal ze aan de volgende kenmerken voldoen:
Elektronisch
De tekst die is verschenen in boekvorm wordt volledig in XML-formaat omgezet. Behalve structurele tags (<div> en <p>) worden ook enkele andere zaken gecodeerd, waaronder directe rede (<q>) en titels van tijdschriften en boeken die worden genoemd (<title>). Als servive aan de bezitters van de boekpublicatie, en om citaten makkelijk te kunnen localiseren, worden ook de pagina's uit het boek gecodeerd. Die codering is ook nodig om van de index gebruik te kunnen maken.
Deze nieuwe editie wordt on-line gepubliceerd via de websites van de KANTL en de Universiteitsbibliotheek Gent, die daarmee allebei hun keuze voor 'open archiving' kracht bijzetten. De tekst zal voortaan voor iedereen die over een internetverbinding beschikt toegankelijk zijn. Een ander voordeel aan de elektronische editie is dat dagboekfragmenten die op dit moment eventueel nog onbekend zijn, nadien makkelijk aan de uitgave kunnen worden toegevoegd. Het omgekeerde geldt overigens ook: selectieve edities kunnen uit deze elektronische uitgave makkelijk worden gedestilleerd.
Kritische leeseditie
Net als de boekpublicatie wordt deze nieuwe uitgave van het dagboek een leeseditie, waarin het onlangs teruggevonden deel van het handschrift is verwerkt. De wetenschappelijkheid van de tekst mag de leesbaarheid ervan geenszins in de weg staan. Aan de meeste editieprincipes uit 1999 wordt niet geraakt, maar het asterisksysteem wordt vervangen door een lijst met editeursingrepen. Een aantal extra emendaties zal dus zijn intrede doen in de tekst, en die ingrepen zullen in een apart document worden opgesomd. Bovendien wordt het notenapparaat verfijnd, d.w.z. op sommige plaatsen uitgebreid, op andere plaatsen juist ingekort of scherper geformuleerd. Dat laatste geldt overigens ook voor het personenregister, dat wordt aangevuld met de index, die voorlopig alleen nog als addendum is verschenen.
- Een on-line editie van die een verfijnde versie van de boekpublicatie uit 1999 presenteert op basis van nieuw materiaal, met enkele nieuwe elementen en volgens nieuwe editieprincipes. De on-line editie wordt zowel op de site van de KANTL gepubliceerd als in het Open Archival Information System van de Universiteitsbibliotheek van de U Gent. Beide publicaties kunnen verschillen in presentatie.
- Op basis van het geleverde werk zal in 2005 bij een commerciële uitgever een selectieve leeseditie verschijnen.
Dit project wordt gefinancierd door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde en de Bibliotheek van de Universiteit Gent.
|
