Johan Daisne, De Trein der Traagheid: tekstkritische editie [Voltooid]
Uitvoerder: Xavier Roelens
Promotor: Johan Vanhecke, AMVC-Letterenhuis
De Trein der Traagheid is zonder twijfel Daisnes populairste verhaal, en zeker nog een van zijn meest leesbare. Het kende in totaal meer dan twintig drukken en werd vertaald in het Frans, het Duits en het Italiaans. De verfilming door André Delvaux, met Yves Montand en Anouk Aiméée in de hoofdrollen kende een groot succes en werd meermaals bekroond. Het staat in Nederland nog steeds op de lectuurlijsten, maar is sinds enkele jaren niet meer in druk beschikbaar.
Van De trein der Traagheid zijn bijna alle fases in de genese bewaard, waaronder ook een complex eerste handschrift en een complex eerste typoscript, en verscheidene drukproeven. Het zal erop aankomen te beslissen welke editie als basistekst gebruikt zal worden. De verschillende fases in de genese kunnen daarbij behulpzaam zijn, en zullen ook helpen bij het constitueren van de leestekst.
Daisne had de gewoonte om bij herdrukken zijn teksten nogal eens te herzien. Vooral in de jaren veertig gebeurde dat soms zeer drastisch. De trein der Traagheid dateert uit 1948 en werd gepubliceerd in het NVT en daarna in de verhalenbundel Met dertien aan tafel. In 1963 werd besloten tot een aparte uitgave in de populaire Marnix Pockets (nr. 9) en toen herzag Daisne de tekst. Daisne heeft in het begin van de jaren vijftig een lange en zware depressie gehad. Er is dan ook een heel verschil tussen de Daisne van de beginperiode en de oudere Daisne. Een kijk op de wijzigingen die Daisne aanbracht in de tekst, kan dan ook heel verhelderend zijn voor zijn poetica. Uiteraard zal het geneseproces van de verhalenbundel (die niet bij Manteau verscheen) en de latere aparte uitgave van het verhaal (wel bij Manteau) een licht werpen op de uitgeverspraktijk van het huis Manteau.
Het is de bedoeling om tot een degelijke leeseditie te komen, naar het voorbeeld van de Elsschot-editie en de CTB-editie van De Leeuw van Vlaenderen. Er moet een editieverantwoording worden opgenomen, een toelichting over genese en ontwikkeling en een lijst van varianten tussen de eerste en de herziene druk. Het volledige tekstkritische werk wordt elektronisch gedaan volgens de TEI richtlijnen (Text Encoding Initiative).
Een tekskritische editie uitgegeven door de KANTL, met een elektronische varianteneditie op CD-ROM.
|
