logo CTB Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie
Koningstraat 18
b-9000 Gent
Belgium
email: ctb@kantl.be
tel: +32 (0)9 265 93 50
fax: +32 (0)9 265 93 49

De zesde Studiedag Tekstgenese vindt plaats op woensdag 10 november 2004 onder de titel Denken op papier in het auditorium van het AMVC-Letterenhuis. De deelname is gratis, aanmelden is gewenst voor 8 november. Denken op papier is een organisatie van het AMVC-Letterenhuis, het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (KANTL), het Constantijn Huygens Instituut (KNAW), Genese en de Vakgroep Nederlandse Literatuur van de U. Gent.

Denken op papier
Over de werkwijze van de schrijver
Studiedag Tekstgenese

woensdag 10 november 2004

AMVC-Letterenhuis - Minderbroedersstraat 22, Antwerpen

Sommige schrijvers bedenken hun literaire werken volledig in hun hoofd, nog voor ze een letter op papier hebben gezet; andere auteurs beginnen te schrijven zonder te weten waar ze precies zullen eindigen. In Duitsland worden deze twee types respectievelijk Kopfarbeiter en Papierarbeiter genoemd. Het onderscheid tussen 'hoofd-' en 'papierschrijvers' heeft gevolgen voor de teksteditie en de presentatie van het schrijfproces, maar kan ook relevant zijn voor de interpretatie van literaire werken. In Frankrijk worden deze twee verschillende schrijfmethodes écriture à programme en écriture à processus genoemd. Uiteraard is dit een ruwe tweedeling. Tot op zekere hoogte speelt elk schrijfproces zich wel in het hoofd van de schrijver af; en anderzijds komt zij of hij al schrijvende vaak op nieuwe ideeën. Omdat het nu eenmaal niet mogelijk is de ongeschreven gedachten van de schrijver te lezen en alleen het 'denken op papier' directe sporen nalaat, staat vooral dat laatste fenomeen tijdens deze studiedag centraal.

Programma

Klik hier voor het programma zonder abstracts

10u. Ontvangst met koffie en/of thee
10u.30 Verwelkoming door Leen van Dijck, Directeur AMVC-Letterenhuis
10u.40 Dirk Van Hulle (Universiteit Antwerpen)
Denken op papier
11u.00 Yves T'Sjoen (Universiteit Gent)
Inleiding Mark Insingel
11u.05 Mark Insingel
Hoe ik het doe
De auteur werd de vraag gesteld: Hoe gaat u te werk? Met andere woorden: bent u een Kopfarbeiter of een Papierarbeiter? Hij antwoordt door te vertellen hoe sommige van zijn gedichten en romans zijn ontstaan. Hij is heel concreet en biografisch, maar dit laat hem toch toe terloops zijn poetica en zijn opvattingen over literatuur (het wezen, de genres) en kunst in het algemeen te verduidelijken. Hij gaat chronologisch te werk, en zo gezien is zijn lezing ook het verhaal van een werdegang. De toehoorders wordt zelfs gevraagd te kiezen tussen twee versies van eenzelfde gedicht, een keuze die de dichter zelf vooralsnog niet heeft kunnen maken. De teksten worden ook getoond. Dit alles gaat onder de titel: Hoe ik het doe.
11u.50 Liesbeth van Melle (Universiteit Gent)
Bootjes van papier. Over de werkwijze van Maurice Gilliams.
Aan de hand van het enige overgeleverde kladhandschrift van Elias of het gevecht met de nachtegalen wordt aangetoond dat Maurice Gilliams er een berekende cultus van zijn schrijverschap op nahield. Met een citaat van Paul Valéry legitimeerde hij zijn houding: 'La spontanéité n'est pas un état d'écrivain'. Privé-correspondenties en ontstaansmateriaal van onuitgegeven werken geven inzicht in de werkwijze van de Papierarbeiter Gilliams en helpen het Elias-curiosum te ontcijferen.
12u.20 Xavier Roelens, Ron Van den Branden en Edward Vanhoutte (Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie-KANTL)
De trein der traagheid op CD-ROM: informatie voor de reiziger.
Edities worden niet meer gemaakt in het elektronische paradigma, ze worden gegenereerd. De trein der traagheid op CD-ROM is de eerste elektronische varianteneditie van een Nederlandstalige literaire tekst die dynamisch een versie uit de drukgeschiedenis met bijhorend variantenapparaat genereert op basis van transcripties in XML. Aan de hand van een demonstratie van de varianteneditie wordt Daisnes reflectie op en denken over zijn eigen werk in twintig versies duidelijk. Ook komen enkele theoretische kwesties van de elektronische teksteditie aan bod.
12u.50 Lunch
14u.15 Peter De Bruijn (Constantijn Huygens Instituut-KNAW)
De driedubbele Brocawending van Guido Gezelle.
Uiterlijk mag de 'ontzagwekkende kop' van Guido Gezelle volgens Willem Elsschot 'een uitgesproken gelijkenis met Beethoven' hebben vertoond, als dichter lijkt hij zo op het eerste gezicht meer op het type Mozart. Aan de hand van de manuscripten van Gezelles nagelaten lyriek zal worden nagegaan in hoeverre dit aloude onderscheid tussen de twee typen componisten ook daadwerkelijk opgaat.
14u.45 Hilde Van Horenbeeck (Universiteit Antwerpen)
De projectielantaarn "Aladin": Editor's Cut
Avant-textuele bronnen bieden een venster op de werkwijze van de auteur. Die werkwijze is vaak zo persoonlijk dat de weerslag ervan moeilijk onder te brengen valt in vooropgestelde classificaties. In Raymond Brulez' 'Nota's van De projectielantaarn "Aladin"' herkennen we zo'n problematische bron. Gaat het hier om een kladversie of paralipomena? En meer bepaald: wat vangt de editiewetenschapper ermee aan?
15u.15 Marleen Smeyers & Indra Van Sprundel (Universiteit Antwerpen)
"Ik begin nooit een werk, groot of klein, zonder precies te weten hoe het verhaal moet evolueeren..."
Het gezin Van Paemel: the prequel.

Mon drame Paysan. Zo doopt Cyriel Buysse zijn nieuwe toneelstuk wanneer hij in 1901 het ontwerp neerpent in een notitieboekje. Zorgvuldig omschrijft hij de personages en intriges. Later werkt hij deze grondiger - of minder grondig - uit in een eerste manuscript, getiteld Het gezin Van Paemel. Het vergelijken en interpreteren van het notitieboekje en het eerste manuscript levert waardevolle resultaten op. Vanuit twee invalshoeken wordt Buysses schrijfproces benaderd: de evolutie van het vrouwbeeld en de beïnvloeding door twee andere theaterteksten.
15u.45 Mogelijkheid tot het bezoeken van de permanente tentoonstelling
Aansluitend Receptie

Practicalia

Locatie AMVC-Letterenhuis
Minderbroedersstraat 22
2000 Antwerpen
Datum 10 november, 10u.-16u.10
Deelname Gratis
Aanmelden voor 8 november 2004 Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (KANTL)
Koningstraat 18
9000 Gent
email: ctb@kantl.be
tel: +32 9 265 93 50
fax: +32 9 265 93 49
Organisatie

XHTML auteur: Edward Vanhoutte
Last revision: 25/10/2004


Valid XHTML 1.0!